ทุกขลาภ

สิ่งที่ได้ สิ่งที่มี ทั้งหลาย มักจะเป็นทุกขลาภ

ทุกขลาภ คือ การได้ การมี ที่ทำให้เกิดความทุกข์

ลาภในที่นี้หมายถึงสิ่งต่าง ๆ ที่เราได้ ที่เรามี ไม่ว่าจะในอดีต ปัจจุบัน หรืออนาคต เช่น ทรัพย์สิน ฯลฯ

ความทุกข์ที่เกี่ยวข้องกับลาภ มีอยู่สองระดับ

ระดับแรก คือคุณสมบัติพื้นฐานของลาภเหล่านั้น ทำให้ทุกข์ เพราะมันต้องเสีย ต้องหมด ต้องจืดจาง ต้องเปลี่ยนไป ตามธรรมชาติ ยังไงก็หลีกเลี่ยงไม่ได้

ระดับที่สอง  คือคุณสมบัติพิเศษเฉพาะของลาภชิ้นนั้นหรือที่เกี่ยวข้อง ทำให้ทุกข์ เพราะมีตำหนิ มีเรื่องรบกวนจิตใจ ต้องใช้เวลากับมันมาก ต้องคอยดูแล อาจจะเกิดขึ้นหรือไม่ มากน้อย แตกต่างกัน

ขอยกตัวอย่างเช่น การมีบ้าน  บ้านโดยทั่วไปต้องเสียหาย ต้องผุพัง นั่นเป็นทุกข์ระดับที่หนึ่งตามธรรมชาติ ถ้ามีบ้านหลังใหญ่ก็ต้องใช้เงิน ใช้เวลามาก ในการทำความสะอาด ดูแล ซ่อมแซม ตกแต่ง มีภาระค่าใช้จ่าย ค่าน้ำ ค่าไฟ ทั้งยังเป็นห่วงมากขึ้นด้วย นี่ก็ทุกข์ระดับที่สอง การมีบ้านที่ตั้งอยู่ในทำเลที่ไม่ดีมีมลภาวะ ก็เป็นทุกข์ระดับที่สอง

อีกตัวอย่างหนึ่ง เราอยากจะไปดูหนังที่แสดงโดยพระเอกที่เราชื่นชอบ ทันทีที่อยากนั่นเป็นจุดเริ่มต้นที่จะได้รับทุกข์ เมื่อไปถึงโรงหนัง ปรากฏว่าหนังเรื่องนั้นยังไม่เข้าฉาย ทุกข์ทันที ผิดหวัง เป็นทุกข์ระดับที่สอง  หากหนังนั้นเข้าฉาย แต่ไม่สนุกอย่างที่เราคาดหวัง ก็ทุกข์เช่นกัน เป็นทุกข์ระดับที่สอง  ส่วนถ้าดูแล้วสนุกสมหวัง มันก็ฉายไม่เกินสามชั่วโมง มันสนุกไม่ตลอด นั่นก็เป็นทุกข์ระดับที่หนึ่ง

อย่างไรก็ตาม โดยทั่วไปเรายังต้องอยู่กับลาภเหล่านี้ แต่พอเห็นทุกข์แล้วก็แหยง รู้แต่ต้นว่ามันมาพร้อมทุกข์ จึงรับโดยที่ใจไม่ไปยึดติดว่ามันจะเป็นอะไรที่มีแต่ความสุขถาวร หรือเลือกรับเฉพาะเท่าที่จำเป็น เท่าที่เราดูแลจัดการได้ เพื่อประโยชน์ในการดำรงชีวิต

การไม่ยึดติด และการมีจุดตัดสินว่ามี ได้ แค่ไหนพอ  จะช่วยลดความอยากได้ อยากมี อยากเป็น และลดความยินดีที่มากเป็นพิเศษ  ในที่สุดเพื่อจะทำให้ใจตัวเองมีความสุข ความสงบ และความเป็นอิสระ

Free to read or republish. 2011 by forThais.org.