|
จิตใจไม่ใช่ของเรา เราคุมมันไม่ได้ตลอด เดี๋ยวสงบ เดี๋ยวไม่สงบ
แต่เรามีเป้าหมายที่จะต้องมุ่งสู่
มัวรอให้ใจสงบก่อนจึงทำความเพียร จะเนิ่นนานไป
ดังภาพข้างล่างนี้ ผู้เขียนสมมุติขึ้นเพื่ออธิบายเกี่ยวกับจิตใจ
ซึ่งดูเหมือนภาพตัดแนวตั้งของมหาสมุทร
|
สิ่งภายนอกจิตใจ เช่น รูป รส กลิ่น เสียง
สัมผัส และเรื่องราวต่าง ๆ
ซึ่งมีส่วนกระตุ้นจิตใจให้เปลี่ยนแปลง |
| |
|
จิตใจระดับบน บางครั้งก็สงบ
บางครั้งก็ไม่สงบ
โดยปกติก็เปลี่ยนแปลงเองอยู่เสมอแม้ว่าไม่มีสิ่งกระตุ้นจากภายนอก
มีสติเป็นตัวนำ ดำดิ่งลงไปอีกหน่อย จะพบว่ามีจิตใจระดับล่าง
|
|
จิตใจระดับล่างที่มักจะสงบกว่าและสามารถรู้จิตใจระดับบนได้ด้วย
เหมาะสำหรับทำความเพียร
อยู่หลายคน "มีสติ พูดน้อย
ทำความเพียร"
อยู่คนเดียว "มีสติ คิดน้อย ทำความเพียร" |
พื้นที่สีขาว เป็นสิ่งต่าง ๆ ภายนอกจิตใจ เช่น
คำพูดของคนอื่น ข่าวที่เราอ่านที่เราดู
ปัญหาสารพัดที่รุมล้อม
พื้นที่สีฟ้าอ่อน เป็นจิตใจระดับบน
ที่เราอยู่กับมันมากที่สุดในขณะตื่น
โดยทั่วไปเรามักจะทำอะไรต่ออะไร อยู่ในจิตใจระดับนี้
ซึ่งถ้าเมื่อใดที่จิตใจระดับนี้ไม่สงบ
ก็จะเป็นอุปสรรคทำให้เราทำความเพียร เช่น อ่านหนังสือ
หรือทำการงานอะไร ไม่ได้
หรือทำได้แต่ไม่มีประสิทธิภาพ
ความวุ่นวายใจทั้งหลายอยู่ที่ระดับสีฟ้าอ่อนนี่ เช่น ความใจร้อน
ความกระวนกระวาย ความอยาก ฯลฯ
พื้นที่สีฟ้าเข้ม เป็นจิตใจระดับล่าง ลึกกว่าระดับบนไม่มาก
ตรงนั้นมักจะสงบกว่าระดับบน
จึงเป็นที่ ๆ เราจะทำความเพียรได้มีประสิทธิภาพขึ้น
ไม่ขึ้นอยู่กับสภาวะจิตใจระดับบน
จิตใจระดับบนจะวุ่นวายอย่างไร
เราก็ทำความเพียรที่จิตใจระดับล่างนี้ได้
จิตใจระดับล่างนี้ไปถึงได้แม้ว่ากำลังตื่นอยู่
ไม่ต้องลงนั่งทำสมาธิ ก็ไปได้ ไม่มีพิธีรีตอง
ถ้าเข้าใจว่าจิตใจไม่ใช่ของเรา
และมีอยู่เป็นระดับอย่างนี้แล้วก็ลองไปดูได้
ซึ่งบางคนอาจจะไปไม่ได้
หรือไปได้แต่ไม่รู้ว่าที่ตรงนี้แหล่ะที่เป็นจิตใจระดับล่าง
ผู้รู้เรียกชื่อจิตใจระดับล่างแตกต่างกัน
ซึ่งจะไม่กล่าวถึงในบทความนี้
วิธีการเข้าสู่จิตใจระดับล่าง ใช้สติเป็นตัวนำ รู้ตัว
รู้ปัจจุบัน พยายามอธิบายให้เห็นภาพ
เหมือนเราดำน้ำลงมหาสมุทร ดำไปนิดน่อยก็จะถึงจิตใจระดับล่างแล้ว
หนทางที่จะไปมีสองกรณี
คือกรณีที่ในขณะนั้นเราอยู่กับคนอื่น และกรณีที่เราอยู่ลำพัง
อยู่หลายคน "มีสติ พูดน้อย ทำความเพียร"
อยู่คนเดียว "มีสติ คิดน้อย ทำความเพียร"
|
