|
||||
|
เมื่อเผชิญกับคำพูดไม่ดี แล้วใจเราเป็นอิสระ ใจสงบ เบาสบาย ไม่ทุกข์ ไม่หวั่นไหว ไม่รู้สึกถูกกดดัน คงดีไม่น้อย การพูดที่ไม่ดี คือ การสื่อสารหรือแสดงออกด้วยคำพูด ตัวหนังสือ ท่าทาง การปฏิบัติ หรือผ่านสิ่งของ ของฝ่ายหนึ่งที่เรียกว่าผู้พูดหรือผู้ส่งข้อความ ไปยังอีกฝ่ายหนึ่งที่เรียกว่าผู้ฟังหรือผู้รับข้อความ โดยที่ผู้ฟังไม่พึงพอใจ หรือไม่ต้องการ แม้ว่าข้อความนั้นแท้จริงแล้วจะเป็นข้อความที่ดี เป็นประโยชน์ เป็นกลาง ๆ เป็นข้อเท็จจริง หรือเป็นการแสดงความคิดเห็นโดยสุจริตใจ รวมทั้งไม่คำนึงว่าผู้พูดจะเป็นคนดีมีเจตนาดีหรือไม่ การพูดไม่ดีตามความหมายข้างต้นจึงเป็นไปได้ทุกอย่าง ที่ทำให้ผู้ฟังไม่พึงพอใจ ไม่ว่าจะเป็น คำตำหนิ ซ้ำเติม รบกวน ขัดจังหวะ ขัดใจ ดื้อ เรียกซ้ำ ๆ เร่งรัด ปฏิเสธ เฉยเมย บอกกล่าว ทวงถาม ตามงาน(ไล่ต้อน) หัวเราะเยาะ สั่ง กำหนด (Dictate) จับผิด ซักไซ้ไล่เบี้ย คาดหวัง กดดัน สบประมาท ดูถูก ไม่เห็นคุณค่า ไม่ให้ความสำคัญ ลดคุณค่า บ้าดีเดือด แสดงความคิดเห็น ชื่นชม ฯลฯ รวมทั้งความทรงจำและทัศนคติต่อบุคคล ที่ทำให้ใจเราไม่สงบหรือไม่พึงพอใจ ดังนั้น จะเป็นคำพูดที่ดีหรือไม่ดี จึงขึ้นอยู่กับการตีความของผู้ฟัง ความทุกข์จากคำพูดไม่ดีเกิดขึ้นเมื่อมีการปฏิสัมพันธ์กับผู้พูด ในทางตรงหรือทางอ้อม ซึ่งผู้พูดอาจจะเป็นฝ่ายเริ่มก่อน หรือเราไปสะกิดให้เขาพูด ผลที่เกิดขึ้นกับผู้ฟังหลังจากได้รับฟังคำพูดหรือเห็นท่าทางที่ไม่ดี ได้แก่ ผลที่เกิดขึ้นกับผู้พูด ได้แก่
การที่คนอื่นพูดแล้วเราอึดอัดไม่พอใจ เปรียบเหมือนการถูกงูกัด การหลีกเลี่ยงและการมีสติระวังสามารถช่วยให้ไม่ถูกงูกัดได้ แต่ถึงกระนั้นถ้าเรายังต้องไปเจอะเจอ งูต้องกัดเป็นธรรมดา และเมื่อถูกงูกัดแล้วเรารีดพิษออก รักษาได้ ก็ไม่มีอะไร การชนะคำพูด หมายถึง เมื่อมีใครมาพูดไม่ดีกับเรา แล้วความรู้สึกเราฟื้นตัวกลับได้อย่างรวดเร็ว จากความทุกข์ใจ ความโกรธ ความเสียใจ ความรู้สึกผิดหวังเสียความรู้สึก คือชนะกิเลสภายในได้บางส่วน ซึ่งก็คือชนะความโกรธและความเศร้าโศกเสียใจ ได้ในเวลาอันรวดเร็วเท่าที่จะทำได้ และหวั่นไหวต่อคำพูดคนอื่นน้อยกว่าคนโดยทั่วไป การชนะคำพูด ไม่ได้หมายความว่าเราจะต้องเงียบ ต้องยอม หรือไม่โต้แย้ง เมื่อชนะคำพูดแล้วจะโต้แย้งหรือไม่ ก็ได้ทั้งนั้น ถ้าเห็นว่ามีประโยชน์หรือมีความจำเป็น ก็ควรต้องอธิบาย ต้องให้ข้อมูล ไม่เช่นนั้นอีกฝ่ายหรือบุคคลที่สามจะเข้าใจผิดได้ การโต้แย้งด้วยเหตุผล ตามความจำเป็น จึงเป็นสิ่งที่ควรทำ แต่ถ้าโต้แย้งด้วยความโกรธก็ควรหลีกเลี่ยง ความพยายามในการชนะคำพูดที่จะกล่าวถึง คือ "การระวัง" การระวัง หมายถึงการมีสติ ในการสื่อสารหรือปฏิสัมพันธ์ กับผู้อื่น ระวังทั้งฝ่ายตนเองและอีกฝ่ายหนึ่ง ระวังฝ่ายตน พูดน้อย ระวังความคิด กลั่นกรองก่อนพูด ไม่พูดตามที่คิด ระวังคำพูด พยายามไม่อ่อนต่อโลก (Innocent) และให้อภัยถ้าเขาพูดไม่ดีมา พยายามหลีกเลี่ยง การพูดในกรณีต่อไปนี้
ส่วนการระวังอีกฝ่ายหนึ่ง คือดูบุคคลที่เราจะสนทนาด้วยและที่เกี่ยวข้อง ดูกาละเทศะ กับคนที่ไม่สนิทสนม ผู้มีฐานะทางสังคมสูงกว่า ผู้ถือตัว ผู้สันโดษ และผู้ที่มักพูดไม่ดี เราควรจะพูดหรือปฏิสัมพันธ์ กับเขาให้น้อยและด้วยความระมัดระวัง การชนะคำพูดจบแค่นี้ หรือจะทดลองสูตรชนะคำพูดที่ได้แนะนำไว้แล้ว ส่วนถ้าหากถูกคำพูดเสียดแทงทำให้ทุกข์ใจ แก้ไขด้วยการอโหสิกรรมและอุทิศบุญกุศล หากอโหสิกรรมและอุทิศบุญกุศล หลายครั้งแล้ว และได้ผลเป็นคราว ๆ ไป แต่ความคิดรำพึงถึง ในความไม่รู้ การเชื่อความคิด และความไม่ระวังของอีกฝ่าย โดยไม่เจตนาหรือเจตนาก็ตาม ที่มาทำร้ายเรา ทั้งหากไม่ทำอะไรเลยเราจะต้องพบกับคำพูดที่ไม่ดีอย่างแน่นอน ดังนี้ เราควรต้องใช้ สติระวัง ปัญญาป้องกันแก้ไข ที่ได้ผลดีอย่างวิเศษสุด มีศิลปะ และพยายามที่จะไม่ให้ระคายเคืองกัน ซึ่งจะได้ตามเป้าหมายคือใจสงบ ผ่องใส ไม่มีการเบียดเบียนกันด้วยคำพูด ถ้าทำได้เช่นนี้ ถือว่าท่านประสบความสำเร็จอย่างสูงในการชนะคำพูด |
||||
บทความที่เกี่ยวข้อง: Free to read or republish. 2011 by forThais.org. |
||||
|
|